Łagowsko-Sulęciński Park Krajobrazowy to ponad 5400 hektarów pojeziernego krajobrazu w sercu województwa lubuskiego, gdzie bukowe lasy schodzą stromymi zboczami do krystalicznie czystych jezior polodowcowych. Miejsce, które łączy w sobie dziką przyrodę z wygodnie oznakowanymi szlakami – można tu trafić na bociana czarnego albo puchacza, a jednocześnie spokojnie przejść się z dziećmi wzdłuż brzegu jeziora.

Pojezierze Łagowskie – krajobraz po lodowcu

Teren parku to efekt pracy ostatniego zlodowacenia. Głębokie rynny polodowcowe wypełniają dziś jeziora o wydłużonych kształtach i stromych brzegach – niektóre opadają niemal pionowo w głębiny. Jezioro Trześniowskie, znane też jako Ciecz, to jedno z dziesięciu najgłębszych jezior w Polsce z maksymalną głębokością prawie 59 metrów. Woda w głównych jeziorach parku balansuje na granicy pierwszej i drugiej klasy czystości, co na Pojezierzu Lubuskim nie zdarza się często.

Między jeziorami wznoszą się pagórki moreny czołowej porośnięte lasami. Najwyższy punkt to Bukowiec – 227 metrów nad poziomem morza, co czyni go najwyższym wzniesieniem całego Pojezierza Lubuskiego. Z jego stoków rozpościera się widok na pofalowany krajobraz łąk, pól i leśnych kompleksów.

Łagowska Wyspa Buczyny i leśne rezerwaty

Ponad 65% powierzchni parku zajmują lasy, a wśród nich prawdziwą perłą są rozległe buczyny – tak zwana Łagowska Wyspa Buczyny rozciąga się na około 2000 hektarach. To jeden z największych zwartych kompleksów lasów bukowych w tej części Polski. Stare buki o charakterze pomnikowym rosną tu na stromych zboczach, tworząc gęste, cieniste wnętrza leśne.

W parku działają trzy rezerwaty przyrody. Rezerwat „Buczyna Łagowska” chroni najcenniejsze fragmenty lasów bukowych – drzewostany mają tu od 80 do 120 lat, a w podszyciu można znaleźć chronione rośliny jak orlik pospolity, bluszcz pospolity czy widłaki. „Nad Jeziorem Trześniowskim” to rezerwat krajobrazowy założony już w 1965 roku, chroniący malowniczą krawędź rynny polodowcowej poprzecinaną licznymi jarami. „Pawski Ług” z kolei obejmuje mozaikę torfowisk i lasów bagiennych – klasyczne torfowisko wysokie w bezodpływowym zagłębieniu.

W północnej części parku rośnie zwartym płatem cis pospolity – rzadkie drzewo iglaste, które w Polsce występuje głównie pojedynczo lub w niewielkich skupiskach.

Przyroda przez cały rok

Park to dom dla ponad 550 gatunków roślin. Wczesną wiosną pojawiają się tu błękitne przylaszczki i śnieżyczki przebiśniegi – obie rzadkie i chronione. W maju zakwitają zawilce gajowe, fiołki leśne i marzanka wonna. Na wilgotnych łąkach i torfowiskach rosną storczyki – leśny, szerokolistny i listera jajowata – oraz rosiczka okrągłolistna.

Ptaki dają o sobie znać o każdej porze. W lasach bukowych słychać pohukiwanie puszczyka i bębnienie dzięciołów, w gęstwinach śpiewają pokrzewki czarnołbiste i muchołówki żałobne. Wiosną dołącza do nich słowik rdzawy. Nad jeziorami i w starych lasach gniazduje bocian czarny, a w powietrzu krążą myszołowy, jastrzębie i rzadkie sokoły-kobuzy. Szczęściarze mogą natknąć się na puchacza.

Co zobaczyć w centrum parku – Łagów i okolice

W samym sercu parku leży zabytkowy Łagów – miasteczko z XIII wieku, które przeszło w 1347 roku we władanie zakonu joannitów. Zakonni rycerze wznieśli tu zamek na sztucznie usypanym wzniesieniu, na przesmyku między dwoma jeziorami. Zamek przetrwał do dziś i jest wpisany do rejestru zabytków. Na Sokolej Górze zachowały się ślady grodziska z XII-XIV wieku.

Oprócz Łagowa warto zwrócić uwagę na mniej oczywiste punkty. W lesie kryje się wieża kościoła – ostatnia pozostałość po nieistniejącej już wsi Lędów. Przy drodze do jeziora Trześniowskiego stoją ruiny Rybakówki, gdzie kiedyś działała restauracja i młyn. Koło jeziora Buszno można trafić na ruiny starej leśniczówki, do której prowadzi piękna aleja kasztanowców – w pobliżu rosną też dorodne daglezje zielone.

Szlaki turystyczne i ścieżki przyrodnicze

Park oferuje dobrze oznakowaną sieć szlaków pieszych, rowerowych i ścieżek przyrodniczych. Czarny szlak turystyczny prowadzi z Łagowa przez Bukowinę Łagowską do Poźrzadła, przechodząc przez rezerwat „Buczyna Łagowska”. Trasy są zróżnicowane – od krótkich spacerów wzdłuż brzegów jezior po dłuższe wędrówki przez leśne wzgórza.

Dla rowerzystów przygotowano osobne trasy, które pozwalają objechać główne atrakcje parku bez forsownych podjazdów. Ścieżki przyrodnicze mają tablice informacyjne opisujące lokalną florę i faunę.

Uwaga: północna część parku w okolicach Bukowca, jeziora Trześniowskiego oraz jezior Buszno i Buszenko znajduje się w strefie poligonu wojskowego. Przebywanie tam wymaga uzyskania pozwolenia od Komendanta Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych w Wędrzynie.

Historia parku i ochrona przyrody

Łagowski Park Krajobrazowy – bo tak brzmiała pierwotna nazwa – powstał w kwietniu 1985 roku jako pierwszy park krajobrazowy na terenie ówczesnych województw zielonogórskiego i gorzowskiego. Był to czas budowania systemu wielkopowierzchniowych form ochrony przyrody w regionie, jeszcze zanim powstał tu jakikolwiek park narodowy.

Początkowo park zajmował około 4500 hektarów. W 1997 roku powiększono go do niemal 5000 ha, a w 2011 roku przeprowadzono kolejną zmianę granic i nadano obecną nazwę – Łagowsko-Sulęciński Park Krajobrazowy, podkreślając, że obejmuje on tereny dwóch gmin. Dziś park zajmuje 5438,5 ha, a jego otulina kolejne 6554,8 ha.

Dla kogo to miejsce i praktyczne informacje

Park sprawdzi się dla różnych typów turystów. Rodziny z dziećmi znajdą tu łatwe, płaskie trasy wzdłuż jezior i przez łąki. Miłośnicy przyrody będą zachwyceni różnorodnością gatunków roślin i ptaków – warto zabrać lornetkę i atlas roślin. Pasjonaci historii docenią zabytki Łagowa i ślady dawnych osad w lesie. Rowerzyści mają do dyspozycji kilkadziesiąt kilometrów oznakowanych tras.

Park jest dostępny bezpłatnie przez cały rok. Nie ma biletów wstępu ani bramek – to obszar chroniony, ale otwarty dla zwiedzających. Szlaki są ogólnodostępne, wystarczy przestrzegać podstawowych zasad: nie śmiecić, nie hałasować, nie zrywać roślin i nie płoszyć zwierząt.

Najwygodniejsza baza wypadowa to Łagów, gdzie jest parking, kilka restauracji i możliwości noclegowe. Do parku można dojechać samochodem – z Zielonej Góry to około 40 km, z Gorzowa Wielkopolskiego około 60 km. Drogi dojazdowe są asfaltowe, parkingi znajdują się w Łagowie i przy głównych punktach widokowych.

Na zwiedzanie warto przeznaczyć co najmniej pół dnia, choć pełne poznanie parku wymaga całego weekendu. Krótki spacer wokół jednego z jezior zajmie 1-2 godziny, dłuższa trasa przez rezerwaty i na Bukowiec to 4-5 godzin marszu. Rowerzystom wystarczy jeden dzień na objechanie głównych tras.

Zarządza parkiem Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego z siedzibą w Gorzowie Wielkopolskim przy ul. Franciszka Walczaka 25. Więcej informacji można uzyskać na stronie internetowej zespołu lub w punktach informacji turystycznej w Łagowie.