Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze to jedna z najstarszych placówek muzealnych w regionie Środkowego Nadodrza. Powstało w 1922 roku jako niemieckie Heimatmuseum, a po wojnie przekształciło się w instytucję dokumentującą dzieje i kulturę ziemi lubuskiej. Dziś dysponuje ponad 17 tysiącami eksponatów i oferuje kilkanaście różnorodnych wystaw stałych – od unikalnego Muzeum Wina po niecodzienny pokaz historii tortur. Po rozbudowie w 2020 roku zyskało ponad 800 metrów kwadratowych nowej przestrzeni wystawienniczej.

Historia muzeum od początków do współczesności

Początki zbiorów sięgają 1908 roku, kiedy mieszkaniec miasta Albert Severin przekazał swoją kolekcję związaną z rzemiosłem i tradycjami mieszczańskimi Zielonej Góry. Oficjalne otwarcie muzeum nastąpiło czternaście lat później, w 1922 roku, z inicjatywy Towarzystwa Pielęgnacji Tradycji Regionalnej. Celem było ukazanie specyfiki małej ojczyzny – stąd nazwa Heimatmuseum.

Do 1945 roku kierownikiem placówki był dr Martin Klose. Po zakończeniu wojny, pod koniec 1945 roku, w oparciu o zachowane zbiory niemieckiego muzeum regionalnego utworzono Muzeum Miejskie. Obecną nazwę – Muzeum Ziemi Lubuskiej – instytucja otrzymała dopiero w 1967 roku. W 1998 roku placówka przeszła pod nadzór Zarządu Województwa Lubuskiego i została wpisana do Państwowego Rejestru Muzeów.

W latach sześćdziesiątych zrealizowano program merytoryczny, który ukształtował obecną strukturę. Powołano działy: etnograficzny, archeologiczny, historyczny, sztuki, winiarski oraz oświatowy. Intensywne badania terenowe znacznie powiększyły zbiory. Lata 1978-1985 przyniosły istotne zmiany – część zbiorów posłużyła do utworzenia samodzielnych muzeów w Ochli, Świdnicy i Drzonowie.

Rozbudowa muzeum w latach 2019-2020 dodała ponad 800 metrów kwadratowych powierzchni wystawienniczej, co pozwoliło na stworzenie nowych ekspozycji poświęconych historii Zielonej Góry i regionu.

Muzeum Wina – jedyna taka ekspozycja w Polsce

To najbardziej charakterystyczna część muzeum. Żadna inna placówka w Polsce nie poświęca winnictwu całej stałej wystawy. Ekspozycja powstała w oparciu o obiekty z przedwojennego Heimatmuseum oraz zbiory Muzeum Ziemi Lubuskiej. Pokazuje zarówno pracę na winnicy, jak i w piwnicy winiarskiej.

Wśród eksponatów znajdziemy szpadle, motyki, sekatory, kilofy, opylacze i opryskiwacze. Są też kosze do noszenia winogron, miazgownica, prasy winiarskie, filtry oraz pompy ręczne i elektryczne. Nie zabrakło urządzeń do korkowania i etykietowania butelek. Część wystawy poświęcono tematowi wina w sztuce. Wkrótce ekspozycja ma zostać przeniesiona do zaadaptowanych muzealnych piwnic, co doda jej jeszcze więcej klimatu.

Muzeum Dawnych Tortur – największa taka wystawa w kraju

Ta galeria stała to największa w Polsce ekspozycja pokazująca stosowanie prawa karnego w średniowieczu i czasach nowożytnych. Ukazuje system wymierzania kar oraz metody tortur, ze szczególnym uwzględnieniem procesów czarownic. To niecodzienna okazja, by zobaczyć jak wyglądała mroczna strona dawnego wymiaru sprawiedliwości.

Wystawa ma charakter edukacyjny – pokazuje nie tylko narzędzia, ale też kontekst historyczny i prawny. Nie każdy wie, że procesy czarownic to stosunkowo późne zjawisko, które nasiliło się dopiero w XVI i XVII wieku. Dla osób zainteresowanych historią prawa i obyczajów to pozycja obowiązkowa.

Pozostałe wystawy stałe – sztuka i historia miasta

Muzeum dysponuje imponującą liczbą stałych galerii. Galeria Tadeusza Kuntzego (znanego też jako Taddeo Pollacco) prezentuje twórczość tego osiemnastowiecznego malarza związanego z regionem. Sala Zegarowa to z kolei kolekcja historycznych zegarów, która zachwyca precyzją dawnego rzemiosła.

Galeria witraży Marii Powalisz-Bardońskiej pokazuje sztukę witrażu w różnych odsłonach. Ekspozycja Sztuka sakralna Śląska Lubuskiego obejmuje zabytki z XIV-XVIII wieku – rzeźby, malarstwo i rzemiosło artystyczne związane z kościołami regionu. To wysokiej klasy dzieła, które warto zobaczyć na żywo.

Muzeum Zielonej Góry to ekspozycja poświęcona dziejom miasta od średniowiecza po współczesność. Pokazuje jak zmieniało się miasto, kto je zamieszkiwał i czym się trudnił. Galeria Mariana Kruczka prezentuje twórczość tego współczesnego artysty plastyka. Jest też Galeria Złotego Grona nawiązująca do słynnych zielonogórskich sympozjów artystycznych.

W zbiorach muzeum znajdują się eksponaty datowane od średniowiecza po czasy współczesne, w tym wysokiej rangi jednostkowe zabytki i cenne kolekcje sztuki.

Dla kogo jest to muzeum

Muzeum Ziemi Lubuskiej to miejsce uniwersalne. Miłośnicy historii znajdą tu ekspozycje dotyczące dziejów regionu i miasta, pasjonaci sztuki docenią galerie malarstwa i witraży. Osoby zainteresowane nietypowymi tematami z pewnością spędzą sporo czasu w Muzeum Dawnych Tortur.

Rodziny z dziećmi też znajdą coś dla siebie, zwłaszcza jeśli dzieci są w wieku szkolnym. Muzeum prowadzi bogatą działalność edukacyjną – organizuje lekcje muzealne dostosowane do różnych grup wiekowych. Działają też warsztaty, konkursy plastyczne i fotograficzne dla dzieci, młodzieży i dorosłych.

Dla miłośników wina wizyta w Muzeum Wina to okazja, by poznać historię winiarstwa w regionie, który kiedyś słynął z uprawy winorośli. Zielona Góra do dziś kultywuje tę tradycję, organizując coroczne Winobranie.

Wystawy czasowe i działalność kulturalna

Poza stałymi ekspozycjami muzeum regularnie organizuje wystawy czasowe. Mogą to być prezentacje współczesnej sztuki, fotografie, wystawy tematyczne związane z historią lub kulturą. Oferta zmienia się dynamicznie, więc warto przed wizytą sprawdzić aktualny program na stronie internetowej lub profilu muzeum w mediach społecznościowych.

Instytucja prowadzi też Studium wiedzy o sztuce, cykl „Z muzyką przez wieki” oraz Wszechnicę Lubuską. Organizowane są wykłady, koncerty i konferencje naukowe. To sprawia, że muzeum funkcjonuje nie tylko jako miejsce przechowywania zabytków, ale jako żywy ośrodek kultury.

Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd

Muzeum Ziemi Lubuskiej mieści się przy Alei Niepodległości 15 w centrum Zielonej Góry. To zabytkowy kompleks budynków, który po rozbudowie w 2020 roku zyskał nowoczesne skrzydło połączone z historyczną częścią.

Godziny otwarcia:

• Poniedziałek i wtorek – nieczynne
• Środa, czwartek, piątek – 12:00-17:00
• Sobota – 10:00-15:00
• Niedziela – 10:00-16:00

Ceny biletów:

• Bilet normalny – 6 zł
• Bilet ulgowy – 3 zł
• Opłata za przewodnika w języku polskim – 30 zł
• Opłata za przewodnika w języku obcym – 40 zł
• Lekcja muzealna – 30 zł

Warto zauważyć, że ceny są bardzo przystępne. Za kilka złotych można spędzić w muzeum nawet dwie-trzy godziny, zwiedzając wszystkie stałe ekspozycje. Jeśli ktoś chce poznać szczegóły i kontekst historyczny, warto skorzystać z usług przewodnika.

Jak dojechać: Muzeum znajduje się w ścisłym centrum miasta, nieopodal Starego Rynku. Można dojechać komunikacją miejską – przystanek znajduje się w pobliżu. Dla zmotoryzowanych dostępne są płatne parkingi w centrum. Z dworca PKP do muzeum jest około 15 minut spacerem.

Ile czasu przeznaczyć: Na spokojne zwiedzenie wszystkich stałych wystaw warto zarezerwować minimum 2-3 godziny. Jeśli planujecie dokładne zapoznanie się z każdą galerią i przeczytanie opisów, może to zająć nawet pół dnia. Muzeum Dawnych Tortur i Muzeum Wina to ekspozycje, przy których można spędzić sporo czasu.

Kontakt: telefon (68) 327 23 45, e-mail [email protected], strona internetowa mzl.zgora.pl. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje, zwłaszcza jeśli planujecie przyjazd w dni świąteczne lub w okresie wakacyjnym, kiedy godziny otwarcia mogą ulec zmianie.