W niewielkiej miejscowości Zabór, kilkanaście kilometrów na wschód od Zielonej Góry, działa miejsce które łączy w sobie muzeum, centrum edukacyjne i winiarską bazę badawczą. Lubuskie Centrum Winiarstwa powstało w 2015 roku jako odpowiedź na odradzające się zainteresowanie produkcją wina w regionie, który ma w tej dziedzinie ponad 850-letnią tradycję. Tuż obok rozciąga się 35-hektarowa Winnica Samorządowa – największa tego typu w Polsce – gdzie swoje uprawy prowadzi kilkunastu lokalnych producentów.

To nie jest typowe muzeum z zakurzonymi eksponatami za szybą. To żywe miejsce, gdzie można zobaczyć cały proces – od krzewu winorośli po butelkę gotowego wina.

Winiarskie tradycje Ziemi Lubuskiej

Niewiele osób wie, że uprawa winorośli na tych terenach rozpoczęła się już w XII wieku, kiedy cystersi założyli pierwsze winnice. W XIX wieku Zielona Góra była jednym zważniejszych ośrodków winiarskich w Europie – region przeżywał wtedy swój złoty wiek. Po II wojnie światowej produkcja wina niemal zupełnie zamarła, a tradycję zaczęto odbudowywać dopiero na początku XXI wieku.

Pomysł na utworzenie centrum wynikał z potrzeby stworzenia miejsca, gdzie winiarze mogliby wymieniać się wiedzą, a turyści poznawać specyfikę regionu. Budowę rozpoczęto w kwietniu 2015 roku, a oficjalne otwarcie nastąpiło już w październiku tego samego roku. Inwestycję zrealizowano w ramach projektu „Lubuskie aktywne i turystyczne” ze wsparciem funduszy unijnych i samorządu województwa.

Region lubuski ma obecnie 55 zarejestrowanych producentów wina, którzy uprawiają ponad 170 hektarów winnic – to pierwszy wynik w Polsce pod względem areału upraw winorośli.

Co można zobaczyć w Centrum Winiarstwa

Budynek podzielony jest na cztery główne części, z których każda pełni inną funkcję. Sala konferencyjna służy do szkoleń – zarówno dla amatorów, jak i profesjonalnych winiarzy. Część historyczna prezentuje dzieje lokalnego winiarstwa z wykorzystaniem multimediów, co sprawia że zwiedzanie nie jest nudne.

Sala winiarska to miejsce, gdzie wystawione są produkty lubuskich winnic. Znajdziemy tu także ekspozycję poświęconą produkcji wina musującego – specjalności regionu. Najbardziej interesująca jest jednak część produkcyjno-pokazowa z prawdziwymi urządzeniami do wyrobu wina i planszami objaśniającymi poszczególne etapy procesu.

Centrum pełni także funkcję naukowo-dydaktyczną – współpracuje z Filią Uniwersytetu Zielonogórskiego w Sulechowie, gdzie kształci się studentów na kierunku winiarskim. Maszyny i urządzenia służą nie tylko do celów pokazowych, ale też do badań nad jakością lokalnych win.

Zwiedzanie z przewodnikiem i degustacje

Najlepszy sposób na poznanie miejsca to przejście ścieżką dydaktyczną z przewodnikiem lub audioprzewodnikiem. Trasa prowadzi przez wszystkie sale i przybliża zarówno historię winiarstwa na Środkowym Nadodrzu, jak i współczesny obraz branży. Oprowadzanie kończy się zwykle przy winnicy, gdzie można zobaczyć różne odmiany winorośli i dowiedzieć się o specyfice ich uprawy.

Dla osób zainteresowanych smakowaniem lokalnych trunków organizowane są degustacje prowadzone przez doświadczonych sommelierów. To dobra okazja, żeby spróbować win z różnych lubuskich winnic i poznać różnice między szczepami. Warto wcześniej sprawdzić terminy takich wydarzeń, bo nie odbywają się codziennie.

W sklepie przy Centrum można kupić wina od lokalnych producentów – to dobre miejsce na zakup pamiątki z regionu lub prezentu dla miłośników wina.

Na terenie Winnicy Samorządowej w Zaborze gospodaruje 13 winiarzy, którzy produkują wina pod własnymi markami. Pierwsze nasadzenia dokonano w 2013 roku.

Dla kogo to miejsce

Centrum Winiarstwa sprawdzi się jako punkt startowy dla osób planujących objazd Lubuskiego Szlaku Wina i Miodu. Tutaj można zdobyć mapy, wizytówki winnic i podstawowe informacje o trasach. To dobry adres na początek winiarskiej wyprawy po regionie.

Miłośnicy wina znajdą tu warsztaty i panele degustacyjne, które pozwalają zgłębić tajniki produkcji i świadomego smakowania. Osoby interesujące się historią regionu docenią multimedialną ekspozycję pokazującą dzieje uprawy winorośli na tych terenach. Centrum organizuje też wydarzenia kulturalne – koncerty, festiwale i spotkania tematyczne.

Rodziny z dziećmi mogą przyjechać na spacer po winnicy, szczególnie latem gdy widok zielonych wzgórz porośniętych winną latoroślą przypomina toskańskie krajobrazy. Dla młodszych gości przygotowano elementy edukacyjne pokazujące cykl życia winorośli.

Informacje praktyczne – godziny otwarcia i ceny

Centrum jest czynne przede wszystkim w weekendy. W dni robocze godziny otwarcia dostosowywane są do potrzeb zwiedzających – warto wcześniej zadzwonić i potwierdzić dostępność, szczególnie jeśli planuje się wizytę grupową. Kontakt telefoniczny: 68 320 01 12, e-mail: [email protected].

Zwiedzanie indywidualne z audioprzewodnikiem lub oprowadzanie w grupie trwa około godziny. Jeśli doda się do tego degustację win i spacer po winnicy, należy zarezerwować około 2-3 godzin. Szczegółowe informacje o cenach biletów i degustacji najlepiej sprawdzić na stronie centrumwiniarstwa.pl lub telefonicznie.

Jak dojechać do Zaboru

Centrum znajduje się przy ulicy Winiarskiej 1 w Zaborze. Z Zielonej Góry dojazd zajmuje około 20 minut – trzeba jechać drogą wojewódzką nr 279 w kierunku wschodnim. Zabór leży na wzgórzach między Łazem a Zieloną Górą, w sercu Pojezierza Lubuskiego.

Dla osób podróżujących z dalszych stron: z Poznania to około 130 km (niecałe 2 godziny jazdy), z Wrocławia około 150 km. Przy Centrum jest parking dla zwiedzających. Dojazd komunikacją publiczną jest utrudniony – najwygodniej przyjechać własnym samochodem.

Warto połączyć wizytę w Centrum z wizytą w innych atrakcjach regionu, takich jak Park Mużakowski czy pozostałe winnice na Lubuskim Szlaku Wina i Miodu. W okolicy znajduje się również zabytkowy kościół św. Józefa z 1908 roku i pałac w Zaborze.